Reklama

Wiara

Pokuta w praktyce

Post i praktyki pokutne – z tym właśnie najczęściej kojarzy nam się okres Wielkiego Postu. Co zostało w naszych czasach z dawnych praktyk pokutnych, o których pisali Ojcowie Kościoła i mówili Ojcowie Pustyni?

Niedziela Ogólnopolska 8/2020, str. 17-18

[ TEMATY ]

praktyki

pokutne

wikipedia.org

XV-wieczny drzeworyt przedstawiający biczowników

Wśród praktykowanych form pokutnych w starożytności chrześcijańskiej znane były: biczowania, noszenie włosiennic, worów pokutnych oraz praktykowanie surowych postów o chlebie i wodzie.

Bicze i włosiennice

Włosiennica to szata pasterska, wykonana z szorstkiej sierści kozy albo wielbłąda. Jej noszenie nie należało do przyjemności. Miało przypomnieć o konieczności żalu za popełnione grzechy. Noszenie włosiennicy zachowało się do naszych czasów, chociaż jest to praktyka podejmowana już tylko przez osoby życia konsekrowanego, ale zawsze za zgodą przełożonego klasztoru. Włosiennicę nosili święci i błogosławieni, m.in.: Franciszek z Asyżu, Karol Boromeusz, Teresa z Ávili, Ignacy Loyola, Jan Maria Vianney, Teresa z Lisieux, Faustyna Kowalska, Pio z Pietrelciny czy Edyta Stein.

Wśród dawnych praktyk pokutnych było również biczowanie. Co ciekawe, np. Hiszpania zachowała lokalne obrzędy z udziałem bractw biczowniczych. Procesje biczowników odbywają się też na Filipinach. Warto jednak podkreślić, że chłostanie własnych pleców, traktowane jako umartwienie, pozostało indywidualną praktyką niektórych księży i zakonników.

Reklama

Pokuta na słupie

Była to przyjęta w tamtych czasach forma dobrowolnej pokuty praktykowana przez chrześcijańskich ascetów. Z tą formą ascezy – siedzeniem na kamiennym słupie – spotykamy się w IV wieku na terenach Syrii i Palestyny. Pokutnicy – stylici wzbudzali szacunek i podziw u współczesnych sobie i już za życia spotykali się z powszechną czcią, a po śmierci wielu z nich otoczono kultem jako świętych.

Umartwienia, posty, prostracje

W rozmowie z Niedzielą ks. prof. Dariusz Zagórski, historyk Kościoła i patrolog z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, podkreśla, że „wśród praktyk pokutnych szczególną wartość zawsze miały: post, jałmużna i modlitwa”. – I te praktyki są bardzo mocno obecne w naszych czasach. Ojcowie Kościoła, tacy jak m.in.: św. Bazyli Wielki, Marek Eremita, św. Augustyn czy Tertulian w poście widzieli podstawową praktykę duchową. Post łączy się z czynną miłością bliźniego, w szczególności z jałmużną – mówi ks. Zagórski.

Praktyką pokutną była również tzw. prostracja, czyli leżenie krzyżem lub padanie na twarz – co jest wyrazem szczególnego (większego niż klęczenie) uniżenia się wobec Boga oraz głębokiej modlitwy. Z tym gestem spotykamy się w naszych świątyniach podczas liturgii Wielkiego Piątku. Wiemy ze świadectw, że taką formę modlitwy i uniżenia praktykował św. Jan Paweł II. A zatem prostracja to jedna z tych praktyk pokutnych, które przetrwały do naszych czasów.

Reklama

Nauczanie Ojców Kościoła to był stopniowy rozwój teologii pokuty. – Wielkie znaczenie dla poznania rozwoju teologii pokuty ma Pasterz Hermasa. Akcentuje on wagę chrztu jako gładzącego wszystkie grzechy. Po to zresztą chrzest miał zostać ustanowiony – mówi ks. Zagórski. Tekst ten wskazuje jeszcze na możliwą „drugą pokutę” i ponowne przyjęcie do Kościoła kogoś, kto wyparł się wiary po chrzcie (zwłaszcza w czasie prześladowań), ale taki powrót jest możliwy tylko jeden raz. Widać tu kształtującą się dopiero praktykę sakramentu pokuty – dodaje patrolog.

Zdaniem ks. Zagórskiego, nieznane dzisiaj, a funkcjonujące w nauczaniu pisarzy wczesnochrześcijańskich sposoby uzyskania odpuszczenia grzechów przekazał nam Orygenes. – Przypominał on o sposobach jego uzyskania według Ewangelii. Pierwszy z nich to chrzest, drugi to męczeństwo, a sposoby od trzeciego do szóstego wskazują na życie w duchu Chrystusowej miłości: trzeci to jałmużna, czwarty – odpuszczanie z serca grzechów bliźnim, piąty – nawrócenie grzesznika z błędnej drogi, szósty – pełnia miłości. Ostatni zaś, siódmy, polega na wyznaniu grzechu kapłanowi – wyjaśnia patrolog.

Warto przypomnieć, że pokutnicy dzielili się na cztery grupy: „płaczących”, którzy pozostawali na zewnątrz kościoła, „słuchających”, którzy opuszczali kościół po Liturgii Słowa, „klęczących”, którzy pozostawali w postawie klęczącej podczas modlitw, i „stojących”, którzy stali podczas nabożeństwa, ale nie byli dopuszczani do Komunii św. Pokuta trwała wiele lat.

W podejmowaniu praktyk pokutnych najważniejsza jest metanoia, czyli prawdziwe nawrócenie, zmiana mentalności.

2020-02-18 10:26

Ocena: +1 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Rzecznik Episkopatu: Niedzielę Palmową możemy obchodzić także w domach

2020-04-04 08:38

[ TEMATY ]

Niedziela Palmowa

ks. Paweł Rytel‑Andrianik

rzecznik prasowy KEP

koronawirus

Episkopat.pl

Ks. Paweł Rytel-Andrianik

Epidemia uniemożliwia uczestnictwo w obchodach Niedzieli Palmowej w kościołach, dlatego zachęcam do włączenia się w modlitwę Kościoła poprzez liturgię w domach – powiedział rzecznik Konferencji Episkopatu Polski ks. Paweł Rytel-Andrianik.

Rzecznik Episkopatu wskazał, że Niedziela Palmowa przypomina uroczysty wjazd Jezusa do Jerozolimy, którego tłumy witały zielonym gałązkami i okrzykami „Hosanna”, ale także zwraca uwagę na mękę Chrystusa, której ewangeliczny opis odczytywany jest podczas Mszy świętej.

„Niedzielą Palmową otwieramy Wielki Tydzień, którego centrum stanowi Triduum Paschalne. Zapraszam, żeby w tym czasie nasze domy stały się szczególnymi domami modlitwy. Zdecydowana większość z nas, z powodu ograniczeń sanitarnych, nie może brać udziału w Mszach św. i nabożeństwach w kościołach i kaplicach. Możemy jednak w tym dniu w naszych domach włączyć się w modlitwę Kościoła na całym świecie, która rozpoczyna Wielki Tydzień” – podkreślił.

Rzecznik Episkopatu dodał, że chociaż liturgia Niedzieli Palmowej koncentruje się wokół Męki Pańskiej, to jest ona również zapowiedzią zmartwychwstania, zwycięstwa nad śmiercią i nowego życia, które symbolizują palmy. „To dla nas czas nadziei i pocieszenia w tej trudnej sytuacji. Zawierzmy wszystko Bogu poprzez modlitwę, on nas nigdy nie opuszcza” – dodał.

Ks. Rytel-Andrianik zachęcił, by w Niedzielę Palmową uczestniczyć w transmisjach Mszy św., i nabożeństw „Gorzkich Żali”, które on-line transmituje wiele parafii. „Możemy przygotować palmy z materiałów, które mamy w domach, mogą to być także zielone gałązki. O godz. 12.00 zapraszam do włączenia się w modlitwę „Anioł Pański” z papieżem Franciszkiem poprzez transmisje, m.in. w TVP1, Polsat, TV Trwam, Radiu Maryja i modlitwy w intencji ustania pandemii koronawirusa, za chorych, zmarłych i ich rodziny” – powiedział.

Ks. Rytel-Andrianik zachęcił też, by publikować zdjęcia palm w mediach społecznościowych z hasztagiem #Palma. Jak podkreślił, do fotografii można dołączyć cytaty z Pisma Świętego. Dzięki temu ma powstać +wirtualna procesja z palmami+, która w normalnej sytuacji w Niedzielę Palmową odbywa się w kościołach z udziałem wiernych.

„Uczestnicząc w akcji #Palma będziemy dzielili się z innymi przeżywaniem Niedzieli Palmowej i mimo kwarantanny i izolacji możemy budować duchową wspólnotę” – wskazał rzecznik Episkopatu.

CZYTAJ DALEJ

Abp Depo: Chrystus powtarza nam Ja Jestem Zmartwychwstaniem i Życiem

2020-04-04 16:04

[ TEMATY ]

Jasna Góra

abp Wacław Depo

Światowe Dni Młodzieży

Bożena Sztajner/Niedziela

- Chrystus powtarza nam Ja Jestem Zmartwychwstaniem i Życiem, i kto we mnie pokłada nadzieję zwycięża już dzisiaj wszelki lęk, ufajcie, Jam zwyciężył świat - przypominał młodym abp Wacław Depo. Na Jasnej Górze Mszą św. w Kaplicy Matki Bożej pod przewodnictwem metropolity częstochowskiego rozpoczęły się obchody 35. Światowego Dnia Młodzieży, który w tym roku przeżywany jest w diecezjach.

Odnosząc się do hasła tego dnia „Młodzieńcze, tobie mówię wstań” kaznodzieja przypomniał, że tylko Chrystus jest świadkiem naszej nieśmiertelności. - To nie moje czy twoje pragnienie życia nas unieśmiertelnia, ale tylko Bóg, który jest źródłem życia i w Nim jesteśmy – mówił abp Depo.

Zaznaczył, że „Chrystus jest nie tylko nauczycielem na drogach życia, ale jest świadkiem przejścia przez cierpienie i śmierć do życia”, a swoim zmartwychwstaniem stał się znakiem sprzeciwu wobec wszystkich programów, które nie są zdolne wyprowadzić człowieka poza granicę śmierci. - Tą granicą zamykają się wszystkie pytania człowieka dotyczące wartości i sensu życia wobec wszystkich programów, światopoglądów, ideologii, których był i jest pełen nasz świat - mówił metropolita częstochowski.

Abp Depo zauważył, że „nawet to doświadczenie, które teraz przeżywamy nie uczy nas jedności tylko znajdujemy sposoby, by się dzielić”. - I to wewnątrz nas i poza naszymi granicami, kiedy mówi się np., że wstrzymano możliwość korytarza samolotowego z pomocą do Włoch – mówił kaznodzieja. Podkreślał, że „nie możemy dzisiaj pozwolić na dalsze wchodzenie w kłamstwo, które wcześniej czy później przynosi śmierć”.

- Chrystus powtarza nam ja jestem zmartwychwstaniem i życiem, i kto we mnie pokłada nadzieję zwycięża już dzisiaj wszelki lęk, ufajcie, jam zwyciężył świat – mówił do młodych abp Depo.

Msza św. z kaplicy Matki Bożej transmitowana była w telewizji Trwam i w Internecie. Do duchowego udziału w niej zaproszeni byli młodzi zwłaszcza z arch. częstochowskiej.

Z uwagi na stan epidemii tegoroczne wspólnotowe obchody Światowego Dnia Młodzieży na poziomie diecezjalnym zostały odwołane. W planowanym wcześniej terminie (4 kwietnia) miało odbyć się spotkanie dla młodych zakończone Eucharystią w Dolinie Miłosierdzia.

CZYTAJ DALEJ
E-wydanie
Czytaj Niedzielę z domu

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję