Reklama

Niedziela Rzeszowska

Sto lat temu urodził się Józef Szajna

13 marca 1922 r. w Rzeszowie w rodzinie Juliana i Karoliny (z d. Pieniążek) Szajnów urodził się Józef Karol, o którym później mówiono, że jest jednym z pięciu największych artystów XX wieku.

Niedziela rzeszowska 13/2022, str. VI

[ TEMATY ]

Józef Szajna

Archiwum rodziny Szajnów

Audiencja u Jana Pawła II

Audiencja u Jana Pawła II

Uczył się w II Gimnazjum im. S. Sobińskiego w Rzeszowie (dziś II LO im. płk. Leopolda Lisa-Kuli). We wrześniu 1939 r. znalazł się w 17. Pułku Piechoty i bronił Lwowa. Potem włączył się w działalność konspiracyjną w Szarych Szeregach (ps. Esjot 25). W 1941 r. przedostał się na Węgry, chcąc dołączyć do polskiej armii na Zachodzie. Został jednak aresztowany i zesłany do Auschwitz. Latem 1943 r. skazano go na śmierć za próbę ucieczki. Osadzono go w tzw. Stehzelle – celi stania. Tuż przed terminem egzekucji zmieniono komendanta obozu i z tej okazji ogłoszono „amnestię” dla skazańców. – Czyż to „skazanie na życie” – jak sam mawiał – nie było szczególnym znakiem Opatrzności?

Zimą 1944 r. przekazano go do Buchenwaldu. 15 kwietnia 1945 r. zbiegł z marszu śmierci. Dotarł do polskiego liceum w Maczkowie (tak nazwano miasteczko Haren, zdobyte przez 1. Dywizję Pancerną gen. Maczka) i tam zdał maturę.

Po przybyciu do kraju studiował w ASP w Krakowie. Zdobył dyplomy z grafiki i ze scenografii. Bardzo szeroka była jego działalność artystyczna – teatralna, plastyczna, naukowo-dydaktyczna.

W 1982 r., protestując przeciwko stanowi wojennemu, ustąpił ze stanowiska dyrektora teatru i profesora w ASP w Warszawie.

13 marca 1997 r. otwarto w Rzeszowie „Szajna Galerię”. Przygotował wówczas słynny spektakl Déballage. 11 kwietnia 1997 r. miałem zaszczyt wręczać mu insygnia Honorowego Obywatela Miasta Rzeszowa.

Uniwersytet Rzeszowski wyróżnił go 7 czerwca 2007 r. tytułem doktora honoris causa. Takiż tytuł przyznały mu również inne uczelnie. 30 czerwca 2008 r. nadano mu pośmiertnie odznakę Zasłużony dla Województwa Podkarpackiego.

Na Placu Cichociemnych w Rzeszowie znajduje się jego kompozycja przestrzenna Przejście 2001, przedstawiająca bramę z wyciętą sylwetką człowieka, przechodzącego od czasów pogardy do czasów poszanowania godności ludzkiej.

Reklama

Z jego dzieł przebijają osobiste przeżycia wojenne. Emanują one refleksją o sensie życia i śmierci, o istnieniu człowieka w labiryncie losu, o pamięci i o niepamięci, o przyjaźni i o nienawiści, o przemocy i o rozpadzie, o roli artysty, o misji człowieka.

Profesor Szajna nie pałał żądzą odwetu. Mówił: „Nie wolno natomiast zapominać. Może, jeśli przekracza to nasze możliwości, nie trzeba przebaczać. Ale mścić się nie należy, bo ktoś to koło cierpienia musi przecież zatrzymać”. Wykładał także w WSIiZ w Rzeszowie. Miał nadzieję, że w rodzinnym mieście znajdzie się miejsce na jego wizjonerski pomnik Drabina do nieba. Mimo oficjalnych deklaracji nie ziściło się to do dziś.

W 2001 r. Józef Szajna był przyjęty przez Jana Pawła II. Podarował mu wymowny obraz pt. Numer. Józef Szajna spotkał się także z Ojcem Świętym Benedyktem XVI podczas jego wizyty w KL Auschwitz 28 maja 2006 r. Był wówczas jednym z 32 byłych więźniów tego obozu zagłady. Przekazał papieżowi miniaturę swojego pomnika Przejście.

Profesor Józef Szajna zmarł 24 czerwca 2008 r. w Warszawie. Spoczywa na Powązkach w kwaterze 14-3-11.

Szerszy materiał na temat prof. Józefa Szajny znajduje się na www.rzeszow.niedziela.pl .

2022-03-22 13:23

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

5 powodów, dla których warto pójść do spowiedzi

[ TEMATY ]

spowiedź

Adobe Stock

Dlaczego właściwie warto się spowiadać? Bo tego nauczyli mnie rodzice? Bo tak wypada? Nic z tych rzeczy. Oto 5 prawdziwych powodów dla których warto klęknąć do kratek konfesjonału!

1. Uporządkowanie życia

CZYTAJ DALEJ

Prokuratura o sprawie odmowy wykonania aborcji: jest śledztwo; ofiara gwałtu ma 24-lata

2023-02-03 11:56

[ TEMATY ]

aborcja

śledztwo

Adobe Stock

Jedna z białostockich prokuratur prowadzi śledztwo ws. wykorzystania seksualnego niepełnosprawnej 24-letniej kobiety - podała PAP Prokuratura Krajowa, dementując informacje medialne, że ofiara miała 14 lat. Sprawca usłyszał w styczniu zarzut, za który grozi mu do 8 lat więzienia.

W ubiegłym tygodniu media donosiły, że 14-letnia dziewczynka z niepełnosprawnością intelektualną miała zostać wykorzystana seksualnie przez swojego wujka, w wyniku czego zaszła w ciążę. Sprawa została zgłoszona organom ścigania, a dziewczynka uzyskała zaświadczenie prokuratora o zaistnieniu przesłanki warunkującej dopuszczalność terminacji ciąży. Czternastolatka wraz z ciotką miała podjąć próbę skorzystania z zabiegu aborcji w szpitalach zlokalizowanych w pobliżu ich miejsca zamieszkania, co skończyło się jednak niepowodzeniem z uwagi na powołanie się przez lekarzy na klauzulę sumienia. Dopiero w wyniku pomocy organizacji pozarządowej ofiara skorzystała z zabiegu w jednym z warszawskich szpitali.

CZYTAJ DALEJ

Kościół w Małujowicach oficjalnie uhonorowany

2023-02-03 22:29

Archiwum parafii św. Jakuba Apostoła w Małujowicach

Uroczystość wpisania nowych obiektów na listę Pomników Historii odbyła się dziś w Pałacu Prezydenckim w Warszawie.

Podczas uroczystości prezydent Andrzej Duda wręczył dokumenty opiekunom i zarządcom dziewięciu nowych obiektów, które zostały wpisane na listę Pomników Historii. Wśród nich znalazł się kościół parafialny pw. św. Jakuba Apostoła w Małujowicach.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję