Piotr Grzybowski: Mało słyszymy o nielegalnej imigracji w kontekście jednego z większych kryzysów, jaki istnieje dzisiaj w Europie za jej przyczyną. Czy kierownictwo Unii Europejskiej, Komisja i Parlament Europejski – zauważają ten problem?

Beata Kempa: Myślę, że w tej obecnej sytuacji, wobec tego, co dzieje się chociażby w ostatnich dniach w enklawie hiszpańskiej Ceuta, ale też w ciągu ostatnich lat z tematem migracji, kierownictwo Unii Europejskiej, oczywiście w szeroko pojętym tego słowa znaczeniu, nie może już nie dostrzegać problemów, które zaczynają występować w krajach członkowskich. Wybrzmiewa to już nawet w wystąpieniach europosłów, którzy są z partii liberalnych czy partii, które swego czasu z wielkim entuzjazmem popierały migracje. Teraz zaczynają się różnego rodzaju debaty, np. kilka dni temu była debata na temat tego, co się dzieje na Morzu Śródziemnym. Tylko w tym roku utonęło tam już około 700 imigrantów. To prawie trzy razy więcej niż w 2020 roku. Najwyraźniej widać, polityka herzlich willkommen dla wszystkich zaczyna się kłócić z tym, co mówią niektórzy europosłowie, co dzieje się w ich krajach. I postulują, żeby uszczelniać granice. Zarówno Włosi podnoszą swój potężny problem na Lampeduzie, jak i Grecy zmagają się z niekontrolowaną i nielegalną migracją od strony granicy z morzem.

PG: Czy jest zatem jakiś plan, co zrobić?

BK: Unia musi zacząć zwalczać ten potężny proceder przemytniczy, bo to jest główna siła napędowa. Oni obiecują ludziom raj, po czym ci ludzie - często za ostatnie pieniądze - toną w morzu, albo przyjeżdżają do Europy i zostają zostawieni sami sobie. Po drugie, Unia powinna skupić się na pomocy na miejscu, czyli tym, o czym mówiła Polska i co Polska robiła bardzo konsekwentnie i z dobrymi efektami. Po trzecie: bardzo ważny jest Nowy Pakt o Migracji i Azylu. Nad tym dokumentem w Parlamencie Europejskim trwa aktualnie dyskusja. Jednym z elementów Paktu jest dyrektywa powrotowa. Uważam, że konkretne i konsekwentne rozwiązania wraz z rzetelną akcją informacyjną mogą przynieść najlepszy efekt. Jasny komunikat, że jeżeli przekroczy się nielegalnie granicę, można liczyć się z konsekwencjami deportacji - jest niezwykle pożądany. To są trzy bardzo konkretne elementy. Gdyby je ubrać w bardzo spójną politykę i oprzyrządować odpowiednimi instrumentami, przyniosłyby gwarantowane efekty.

PG: Czy Komisja ma precyzyjny scenariusz wdrożenia takich działań?

BK: Absolutnie nie. Proces stanowienia prawa w Parlamencie Europejskim jest bardzo długi. Czasami mam wrażenie, że zaczyna on odstawać od pierwotnego stanu, który chciałoby się wyleczyć, że stan faktyczny jest zupełnie inny przy końcu, niż ten, który ma być uregulowany. Toczą się prace nad paktem, ale mogłyby być one przyspieszone, bardziej kompleksowe, bardziej odpowiadające temu, co się rzeczywiście dzieje. Trzeba by było odciąć zupełnie otoczkę ideologiczną i emocje. Współczucie jest dobre i pożądane, ale w tym przypadku powinna być jednoznaczna reakcja, ponieważ niezdecydowanie Unii w polityce migracyjnej zachęca do oddawania się w ręce przemytników ludzi, którzy często sprzedają całe swoje majątki, wysyłają jedną osobę z rodziny jako przedstawiciela, z nadzieją, że ściągnie ona pozostałych. Tymczasem ta osoba przemycana w nieludzkich warunkach, naraża swoje życie, a nierzadko też, traci je. To jest prawdziwy problem i dramat. Z drugiej strony, my pokazujemy, że pomocą rozwojową i humanitarną można zapobiegać migracji. Jeszcze jako minister pomocy humanitarnej rozpoczęłam wdrażanie programu skutecznej i kompleksowej pomocy na miejscu - w krajach skąd pochodzą imigranci: w Libanie, Syrii oraz krajach Afrykańskich. Tylko ta sprawdzona metoda jest skutecznym i realnym rozwiązaniem. Obserwuję też, zarówno jako koordynator Komisji Rozwoju DEVE w Parlamencie Europejskim, a także mając kontakt na bieżąco z organizacjami pozarządowymi, zajmującymi się pomocą humanitarną, że problemy związane z migracją będą jeszcze się nasilać m.in. ze względu na obecną pandemię. W krajach rozwijających się, czy krajach trzeciego świata, czy w krajach objętych konfliktami zbrojnymi, będą jeszcze bardziej wymuszane migracje, ponieważ w wielu z nich sytuacja jest naprawdę dramatyczna. Dlatego te instrumenty powinny się wzajemnie przenikać, decyzje powinny być podejmowane błyskawicznie, a potrzebne instrumenty - bardzo prężnie wdrażane.

PG: Angażowała się Pani Poseł w przyjęcie nowego dokumentu, 7 letniego planu dla Europejskiego Korpusu Wsparcia. Jakie będą jego cele?

BK: Bardzo ważne, ponieważ to są dwa dokumenty połączone. Wcześniej były dwa dokumenty: Europejski Korpus Solidarności - taki program młodzieżowy, łączący w sobie edukację nieformalną, szkolenia, inne formy nauki, a także była Inicjatywa Wolontariuszy Pomocy Unii Europejskiej, która opierała się na innych przepisach, głównie przepisach traktatowych. W wyniku bardzo dobrego porozumienia osiągniętego pomiędzy Parlamentem Europejskim, Komisją a Radą powstał jeden, nowy dokument, który w swoim komponencie humanitarnym ma przeniesienie 6 proc. środków z budżetu na wolontariat humanitarny.

PG: A czym młodzi wolontariusze będą się zajmować?

BK: W ramach Korpusu młodzi wolontariusze będą mogli funkcjonować z ekspertami, z osobami zajmującymi się merytorycznie kwestią niesienia pomocy, ale też czuwającymi nad ich bezpieczeństwem, bo najczęściej jest to czynione w warunkach ekstremalnie trudnych. Warto też wspomnieć, że podnieśliśmy wiek wolontariuszy do 35 roku życia, żeby młodość mogła przewijać się z doświadczeniem, żeby można było konkretnie oddelegować wolontariusza do danej społeczności lokalnej z możliwością porozumiewania się z takim ekspertem. Wolontariusze humanitarni, którzy poświęcają swój czas, energię, umiejętności mieszkańcom najuboższych krajów świata w ramach ochrony zdrowia, edukacji, rolnictwa, ochrony środowiska naturalnego, przemysłu, transportu właśnie w tych głównych dziedzinach wykonują swoją pracę, jednocześnie zdobywając bardzo potrzebne dla siebie doświadczenie i wpływając na swój samorozwój. Ten czynnik edukacyjny jest niezwykle ważny. Działalność taka, jak wiemy również na polskim, modelowym przykładzie wolontariatu, nie tylko świeckiego, ale też misyjnego, umożliwiła wypracowanie nowego dokumentu, jednego z lepszych dokumentów w tej kadencji.