Niezwykłe jest już samo położenie najstarszego z nich, Wielkopolskiego Parku Narodowego w pobliżu wielkiego miasta, kilkanaście kilometrów na południe od Poznania. Nic dziwnego, że WPN pełni dla poznaniaków podobną rolę, jak dla warszawiaków „Kampinos”. Zresztą nie tylko mieszkańcy stolicy Wielkopolski ściągają w letnie weekendy nad najbardziej malownicze w okolicy Jezioro Góreckie. Rocznie park jest odwiedzany przez ponad milion turystów.
Jezioro ma wysokie brzegi, często strome i niemal całe jest otoczone lasem. Las na południowym brzegu jeziora jest uważany za najcenniejszą część parku. Rośnie tu las dębowo-grabowy, pozostałość drzewostanu, który kiedyś porastał cały dzisiejszy park. Utworzony tu rezerwat ścisły „Grabina” zachwyca o każdej porze roku, choć najpiękniejszy jest wczesną jesienią. Wędrując południowo-wschodnim brzegiem, warto zwrócić uwagę na wielkie, stare i grube (do kilku metrów obwodu) dęby.
W parku znajduje się sporo zabytków. Do najcenniejszych należy drewniany kościół pw. św. Jadwigi z XVII wieku we wsi Łódź. W Szreniawie i Trzebawiu zachowały się do dziś XIX-wieczne dwory, a na Wyspie Zamkowej na Jeziorze Góreckim ruiny zamku z początku XIX wieku. Planując wycieczkę w tamte rejony, nie wolno zapomnieć o Rogalinie i Kórniku znajdujących się poza granicami parku. Pałac Raczyńskich i rosnące koło niego dęby rogalińskie, a także zamek i arboretum w Kórniku będą sowitą zapłatą za ten wysiłek...

Bez kajaka ani rusz

Urokliwe jeziora i jeziorka, rzeki i rzeczki, na pół dzikie lasy urozmaicone wzgórzami, a także wciśnięte między nie, uśpione na ogół, miasteczka i wsie. Wszystko to sprawia, że Pojezierze Drawskie to świetne miejsce na spędzenie wakacji. Pobyt tu przypadnie do gustu zwolennikom aktywnego wypoczynku. Znajduje się tu sporo szlaków pieszych, tras rowerowych i ścieżek przyrodniczych.
Sam Drawieński Park Narodowy utworzono, aby ochronić najcenniejsze pod względem przyrodniczym fragmenty pojezierza, część doliny Drawy i wpadającej do niej rzeki Płocicznej. Chyba najlepszym sposobem na poznanie parku jest spływ Drawą. Jednak, jeśli wybierze się wariant pieszy lub rowerowy, można dotrzeć w najgłębsze ostępy leśne.
Meandrująca Drawa to jeden z najpopularniejszych w Polsce szlaków kajakowych. Raz leniwa, raz bystra, płynie wśród dolin, a za chwilę wcina się w wąwóz pełen wiatrołomów - Drawa dostarczy emocji każdemu. Spływy Drawą rozpoczynają się na położonym z dala od parku Jeziorze Drawskim. Cała trasa ma jednak ok. 200 km, a jej pokonanie zajmuje 10 dni. To bardzo czysta, ale szybka i wymagająca rzeka. Może być groźnie, gdy silny prąd zniesie nas na zwalone w poprzek kłody, a kajak może zostać wciśnięty pod drzewo i zatopiony. W południowej części rzeka płynie przez Drawieński Park Narodowy...
Mimo walorów turystycznych okolica nie została jeszcze odkryta przez turystów. Sytuacja wydaje się idealna: spory wybór noclegów i niezła baza gastronomiczna w okolicy, a tłumów - na szczęście - wciąż jeszcze nie ma. Dzięki temu region ten może zachwycać dzikością i kusić swoją tajemniczością.

U ujścia Warty

Inaczej dziki i inaczej tajemniczy jest Park Narodowy Ujście Warty, najmłodszy w Polsce. Uchodząca do Odry Warta tworzyła w tym miejscu niegdyś szeroką śródlądową deltę, z wieloma korytami, starorzeczami, które uniemożliwiały gospodarcze wykorzystanie tamtejszych żyznych ziem. Na początku XIX wieku tereny osuszono, a rzeka uzyskała nowe koryto. Później jednak okolica znów zabagniła się.
Dziś tamtejsze rozlewiska, pastwiska i podmokłe łąki, znajdujące się w granicach Parku Narodowego Ujście Warty, są ptasią ostoją o randze światowej, a decyduje o tym obecność, w tym gniazdowanie wielu zagrożonych gatunków. Rozlewiska są miejscem odpoczynku dla dziesiątek tysięcy migrujących jesienią gęsi. Ptaki te w ciągu dnia żerują na okolicznych łąkach i polach, a na noc powracają na rozlewiska. Te skupiska gęsi uchodzą za największe w Europie. Wielkie wrażenie robią też ogromne stada żurawi, wracające z wielkim krzykiem na swoje legowiska.
W parku zaobserwowano ponad 270 gatunków ptaków. Wiele z nich, m.in. bąk, ślepowron, derkacz, kropiatka, rybitwa czarna, rybitwa białoczelna, wodniczka, siewka złota czy błotniak zbożowy, uznano za „gatunki specjalnej troski”, takie, które wkrótce mogą wyginąć. Turystom park ma niewiele do zaoferowania, możliwość poruszania się po parku jest ograniczona, a szlaków i ścieżek jest niewiele.

Szlakiem Siedmiu Jezior

Piechurzy lepiej mogą się czuć w Parku Narodowym „Bory Tucholskie”, przez które przebiegają szlaki piesze o długości ok. 50 km. Choć ten park zajmuje zaledwie skrawek wielkiego kompleksu leśnego o tej samej nazwie, efektowny polodowcowy krajobraz, nie najgorsza infrastruktura turystyczna czyni go miejscem bardzo atrakcyjnym na dłuższy i krótszy wypoczynek. Największym wzięciem cieszą się ośrodki i pensjonaty nad jeziorami Charzykowskim i Karsińskim, o które opiera się granica parku.
Koniecznie trzeba przemierzyć najciekawszą trasę parku - szlak „Strugi Siedmiu Jezior”. Trasa wzięła swoją nazwę od rzędu rynnowych jezior, które przepływająca przez nie struga łączy w szereg. Wody - w rzeczkach i jeziorach - są bardzo czyste, co - jak twierdzą przyrodnicy - jest głównym warunkiem rozwoju ciekawych roślin i drobniejszych zwierząt, m.in. owadów wodnych. Nietrudno zauważyć tu, przy odrobinie cierpliwości, drapieżne ważki, m.in. straszkę północną i trzeplę zieloną. W wodach parku odkryto 20 gatunków ryb, z czego ochronie ścisłej podlegają m.in. odmiany kozy i różanki.
Szlak zaczyna się w Charzykowach, kończy w Chojnicach. Poza przyrodą można podziwiać m.in. XIX-wieczny zespół pałacowo-parkowy z wieloma pomnikowymi drzewami we wsi Jarcewo i ok. stuletnią wyłuszczarnię szyszek w Klosnowie. Godny polecenia jest punkt widokowy urządzony na urwistym brzegu Jeziora Charzykowskiego, nieopodal Małych Swornychgaci. Pięknie jest.

* * *

Mówi Jarosław Wyczyński z dyrekcji Wielkopolskiego Parku Narodowego:
Zachwalając zalety naszego parku, trudno pominąć Jezioro Góreckie, nad którym znajduje się siedziba naszej dyrekcji, piękny akwen, uważany za najpiękniejszy w całej Wielkopolsce, objęty ścisłą ochroną. Brzeg jeziora jest jednym z popularniejszych miejsc spacerowych. Miłośników przyrody chyba najbardziej frapuje u nas urozmaicony krajobraz polodowcowy. Są tu jary, wąwozy, potężne wyniesienia, porośnięte starymi lasami. Wędrówka po takim terenie jest wielką frajdą. Sporo jest tu rzadkich zwierząt, a szczególnie ptaków, których 220 gatunków obserwujemy w parku. Najlepiej rano można je przez lornetkę doskonale obserwować. Gdy natomiast ktoś chce poznać park na skróty, bez większego wysiłku, zapraszamy do siedziby dyrekcji parku. Mamy dobrze wyposażone muzeum przyrodnicze, m.in. z potężnymi akwariami z rybami z naszych jezior.

Mówi Monika Gdaniec, wicedyrektor Drawieńskiego Parku Narodowego:
Dla naszego parku najważniejsza jest Drawa, Płociczna i systemem jezior, przez które Płociczna przepływa. To są sztandarowe obiekty, które badają przyrodnicy przyjeżdżający do nas. Oprócz tego ciekawi ich rezerwat Radęcin, w którym chroni się stary las bukowo-dębowy, uważany za najcenniejszy tego typu drzewostan w Polsce. Weekendowi i wakacyjni turyści są zainteresowani głównie turystyką kajakową i spływem Drawą. Mają o tyle rację, że z kajaku można zobaczyć bardzo dużo, choć nie wszystko. Warto np. zobaczyć dolinę Płocicznej czy nasze jeziora, jednak trzeba się przenieść z kajaków na piesze szlaki. Warto to zrobić, bo nietrudno spotkać po drodze jelenie, sarny, dziki i usłyszeć najróżniejsze ptasie śpiewy.
(W.D.)